DOJOJIN.TECH visitors
สาระประจำวัน · Charger

หัวชาร์จแบบไหนดี หรือไม่ดี?

แน่นอนครับ หัวชาร์จที่ดี ต้องมีการจ่ายไฟที่นิ่ง ความผันผวน (Ripple) ของแรงดันไฟฟ้า ต้องมี พูดง่ายๆ คือวัด ความ "ไม่เรียบ" ของแรงดันไฟ ตอนเราชาร์จมือถือนี่แหละครับ

Dojo-mAn Fotographer · ทดสอบด้วย POWER-Z · 1 เมษายน 2569

POWER-Z แสดงหน้า VBUS Ripple ขณะชาร์จ

ทำไมไฟต้องเรียบ

โดยการที่จะจ่ายกระแสไฟให้เราให้เรียบได้ มันมีหลายส่วน เช่น ประเภทของตัวกรองความถี่ครับ การเลือกชนิดของ Capacitor ในวงจร, การออกแบบวงจรควบคุมแรงดัน ฯลฯ

ตัวอย่าง GaN Charger

ผมจะยกตัวอย่าง GaN Charger ในตลาดแล้วกันครับ หัวชาร์จที่เรียกได้ว่า GaN แท้ๆ จะมีสร้างความถี่สูงมาก และ เมื่อมีความถี่สูงมาก = สั่นเร็ว = กรองได้ละเอียดกว่า เหมือนกระชอนตาถี่ vs ตาห่าง → ตาถี่กรองได้สะอาดกว่า

ชนิดของ Capacitor

การเลือกชนิด capacitor ถ้าเลือกใช้แบบ Polymer / Solid ก็จะทำให้มีค่า ESR ต่ำ และมีอายุยืนนานกว่า ตัวเก็บประจุ (Capacitor) แบบ Electrolyte ด้วย Electrolyte capacitor มี ของเหลว (electrolyte) ภายใน ที่ระเหยได้ตามอายุและความร้อน เมื่อมีการใช้งานไปนานๆ เมื่อสารที่ว่านี้แห้งลงจะทำให้ ESR พุ่งขึ้น ripple ก็พุ่งตาม นั่นคือเหตุผลที่ charger เก่าๆ มักวัด ripple ได้สูงขึ้นเรื่อยๆ ครับ

ESR คืออะไรหละ?

ESR ย่อมาจาก Equivalent Series Resistance หรือภาษาไทยเรียกว่า “ความต้านทานอนุกรมสมมูล(สมมุติ)” เอ้างงอีก งงสิ งง คือไรหละนี่ . . . ก่อนจะไปพูดถึง ESR มาพูดถึงเจ้า Capacitor หรือตัวเก็บประจุ ก่อนครับ ในความเข้าใจของคนทั่วไป . . . ในควรเป็นแค่ตัวเก็บประจุล้วนๆ แต่ในความเป็นจริงมีค่าความต้านทาน (Resistance) ซ่อนอยู่ภายในด้วย — ตัวนั้นคือ ESR นี่แหละครับ . . . งง อีก งง

นึกภาพ ท่อน้ำประปา ครับ คุณต้องการน้ำไหลแรงๆ สม่ำเสมอ — แต่ในท่อมีสิ่งกีดขวางเล็กๆ ซ่อนอยู่ ทำให้น้ำไหลได้ไม่เต็มที่

ท่อน้ำตัวเก็บประจุ (Capacitor)
สิ่งกีดขวางในท่อESR
น้ำที่ไหลกระแสไฟฟ้า (A)
แรงดันน้ำแรงดันไฟฟ้า (V)

ESR อยู่แค่ในตัวเก็บประจุ (C) หรอ?

ESR อยู่ได้ในทุกอุปกรณ์ครับ แต่ที่ยกตัวอย่าง C ก็เพราะมันทำหน้าที่กรอง Ripple โดยตรงนี่แหละครับ ESR คือ “ความขี้เกียจ” ของ Capacitor — ยิ่งขี้เกียจมาก ยิ่งกรอง Ripple ได้แย่ลง และยิ่งร้อนมากขึ้นครับ และเมื่อกรองได้แย่ลง ESR ก็จะสูงตาม งานหลักของมันก็ล้มเหลว ส่วน component ตัวอื่นมี ESR แต่ไม่ได้ทำหน้าที่กรอง Ripple โดยตรงครับ

สรุป: ผมดู 4 สิ่งนี้

  1. VBUS Ripple (Absolute mV)
  2. Switching Frequency
  3. Ripple เป็น % ของ Vbus
  4. Voltage Accuracy

1. VBUS Ripple (Absolute mV) P-P

ดีมาก< 30mV(ไม่เกิน 40)
ดี40–50mV
พอใช้50–100mV
แก้ขัด100–200mVใช้งานแก้ขัดครั้งคราวพอได้
อันตราย> 200mVไม่ควรใช้

ส่วนมากของแถมมากับมือถือ หรือ ของแท้ที่ขายตามศูนย์ จะมีค่า Ripple ประมาณ 35-50mV ซึ่งอยู่ในเกณฑ์ดีเลย ส่วนของแบรนด์ Top-Tier อย่าง Orsen, CUKTECH, Anker จากที่ผมทดสอบมาอยู่ราวๆ 20-30mV ถือว่าสบายใจได้ครับ

2. Switching Frequency

ดีมาก> 150kHz
ดี100–150kHz
พอใช้65–100kHz
แก้ขัด30–65kHzใช้งานแก้ขัดครั้งคราวพอได้
อันตราย< 30kHzไม่ควรใช้เด็ดขาด ไม่วงจรเสื่อมก็ของเก๊

ส่วนมาก GaN รุ่นใหม่ จะมี Frequency สูง มากกว่า 150kHz อยู่แล้ว เวลาที่ชาร์จที่ความดันสูง แต่โดยทั่วๆ ไปจะอยู่ราวๆ 100-150kHz โดยหากเป็น Charger Type แบบเก่า เช่น Type A จะเป็นแบบเก่าซึ่งให้ความถี่ต่ำอยู่ราวๆ 30-65kHz ซึ่ง ถามว่าใช้งานได้ไหม ใช้ได้แหละ แต่นานๆ ทีพอนะ

3. Ripple เป็น % ของ Vbus

ดีมาก≤ 0.5%เอาไรมาใช้งานก็ดีหมด
ดี0.5–1%ใช้งานทั่วไป
พอใช้1–3%พอใช้งานได้แต่หลีกเลี่ยงอุปกรณ์ sensitive
แก้ขัด3–5%ใช้งานแก้ขัดครั้งคราวพอได้ เริ่มเสี่ยงอุปกรณ์เสียหาย
อันตราย> 5%ไม่ควรใช้เด็ดขาด
Ripple % = (Ripple mV ÷ Vbus mV) × 100

เช่น . . . ถ้ามี Ripple ที่ 100mV แต่ Vbus วิ่งอยู่ที่ 20V จะมี % Ripple คิดเป็น 0.5% ถือว่าปลอดภัยมาก แต่กลับกัน หากมี Ripple ที่ 100mV แต่ Vbus วิ่งที่ 5V จะมี % Ripple คิดเป็น 2% ซึ่งถือว่าไม่ค่อยดีละ . . . เพราะฉะนั้นถึงต้องดูข้อนี้คู่กันด้วยครับ

4. Voltage Accuracy (ยกตัวอย่างจากไฟ 5V)

ดีมาก< ±1%5V → 4.95–5.05V
ดี±3%5V → 4.85–5.15V
พอใช้±5%5V → 4.75–5.25V
ไม่ควรใช้±5–10%5V → 4.5–5.5V
อันตราย> ±10%ถ้าฝืนใช้พังแน่ๆ

ลองวิเคราะห์กันดู

ลองวิเคราะห์กันกับรูปตัวอย่างที่ผมแนบมานี้ดูครับ ว่ารูปไหนที่ชาร์จเจอร์อันตรายบ้าง อันไหนพอใช้ได้ อันไหนดีเลย

Voltage Accuracy เทียบกับแรงดัน USB-PD มาตรฐานที่ใกล้ที่สุด (5V / 9V / 20V) วัดขณะมีโหลดจริง

โพสต์ต้นฉบับ: Facebook · Dojo-mAn Fotographer · ภาพทั้งหมด © Dojo-mAn Photographer