DOJOJIN.TECH visitors
ข่าวความปลอดภัยไซเบอร์

ThaiCERT เตือน แฮกเกอร์ใช้ AI agent 12 ตัวสแกนหาช่องโหว่ เล็งมหาวิทยาลัยไทย 45 แห่ง ข้อมูลถูกดึงไปแล้ว 3 แห่ง

ThaiCERT เตือนว่ามีแฮกเกอร์คนเดียวสั่ง AI agent หลายตัวให้ช่วยกันสแกนหาเว็บที่มีรูรั่ว แล้วโจมตีองค์กรหลายแห่ง ในนั้นมีมหาวิทยาลัยไทย 45 แห่งที่ถูกเล็งไว้ ผมอ่านรายงานต้นฉบับของ Acronis มาแล้ว สรุปให้ฟังแบบภาษาคนทั่วไปครับ

เรียบเรียงจากประกาศ ThaiCERT (10 พ.ย. 2569) และรายงาน Acronis TRU (4 พ.ย. 2569) · ข้อมูล ณ 13 พฤศจิกายน 2569 · 13 พฤศจิกายน 2569

หุ่นยนต์น่ารักถือแว่นขยายสแกนอาคารมหาวิทยาลัยเล็ก ๆ ตอนกลางคืน มีประตูหลังหนึ่งเรืองแสงสีแดง และเงาแฮกเกอร์หลังแล็ปท็อป (ภาพประกอบ)

เกิดอะไรขึ้น

วันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 ThaiCERT ออกประกาศเตือนว่า นักวิจัยพบผู้โจมตีใช้ AI agent สำรวจช่องโหว่และโจมตีองค์กรหลายแห่ง

ThaiCERT คือหน่วยงานของรัฐที่คอยแจ้งเตือนภัยไซเบอร์ ประกาศนี้สรุปมาจากรายงานของ Acronis Threat Research Unit ที่เผยแพร่วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ผมไปอ่านรายงานต้นฉบับของ Acronis เองแล้ว ตัวเลขในข่าวนี้มาจากรายงานนั้นครับ

AI agent คืออะไร พูดง่าย ๆ คือโปรแกรม AI ที่ไม่ได้แค่ตอบคำถามเหมือนแชตบอตทั่วไป แต่ “ลงมือทำเอง” ได้ด้วย เช่น สั่งเครื่องมือสแกนเว็บ อ่านผล แล้วตัดสินใจเองว่าจะลองอะไรต่อ

ตัวเลขที่ควรรู้

  • ผู้โจมตีคนเดียวใช้ระบบชื่อ BOSSAI ที่มี AI agent 12 ตัว (ใช้จริง 9 ตัว อีก 3 ตัวตั้งไว้แต่ยังไม่ได้ใช้)
  • เป้าหมายกระจายอยู่ใน 11 ประเทศ มีทั้งหน่วยงานรัฐ มหาวิทยาลัย สถาบันการเงิน และหน่วยบริการฉุกเฉิน (ตามประกาศ ThaiCERT)
  • ใน ประเทศไทย รายงานบอกว่า agent หา “เป้าหมายที่เป็นไปได้” ได้ 489 จุด ใน มหาวิทยาลัย 45 แห่ง
  • ยืนยันช่องโหว่แบบ SQL Injection (รูรั่วที่ใช้ดึงข้อมูลออกจากฐานข้อมูลของเว็บ อธิบายในหัวข้อถัดไป) ได้ที่ 5 แห่ง ในนั้น 3 แห่ง ถูกดึงข้อมูลออกไปจริง ส่วนอีก 2 แห่งเจอจุดที่เจาะได้ แต่ยังไม่ยืนยันว่าถูกดึงข้อมูลไป
  • ThaiCERT สรุปว่าข้อมูลที่ถูกดึงมีทั้งข้อมูลผู้ดูแลระบบและข้อมูลนักศึกษา

SQL Injection คืออะไร และโจมตีเป็นขั้นตอนอย่างไร

SQL Injection คือช่องโหว่ที่เกิดเมื่อเว็บรับข้อความจากช่องกรอกแล้วไม่ตรวจให้ดี ผู้โจมตีเลยแอบแทรกคำสั่งเข้าไป ให้ฐานข้อมูลของเว็บ “คาย” ข้อมูลออกมา

เปรียบง่าย ๆ เหมือนเสมียนที่ทำตามกระดาษโน้ตทุกแผ่นที่มีคนยื่นให้ โดยไม่ดูว่าใครเขียนมา

รายงานของ Acronis เล่าลำดับการโจมตีของ agent ไว้ประมาณนี้ครับ

  1. หาเป้าหมาย ใช้เสิร์ชเอนจินที่ค้นหาเครื่องที่ต่ออินเทอร์เน็ตอยู่ (เช่น Shodan, FOFA) กรณีของไทย agent ไล่ดูเว็บย่อยกว่า 50 เว็บ
  2. สแกนหาจุดอ่อน ใช้เครื่องมือสแกนที่ใช้กันทั่วไปในวงการ
  3. ส่งต่องาน ผู้โจมตีคัดลอกผลจาก agent ตัวหนึ่งไปส่งให้อีกตัวด้วยมือตัวเอง
  4. ลงมือเจาะ เจอจุดที่แทรกคำสั่งได้ ก็ใช้เครื่องมือเจาะฐานข้อมูล
  5. ดึงข้อมูล ดึงตารางข้อมูลผู้ดูแลระบบและพยายามดึงข้อมูลนักศึกษา

การ์ตูนในภาพเป็นมหาวิทยาลัยสมมติครับ ผมแต่งเรียงตามลำดับในรายงาน ไม่ใช่เหตุการณ์ของมหาวิทยาลัยใดโดยเฉพาะ

ตัวอย่างเคส มหาวิทยาลัยสมมติ 1 ผู้โจมตีสั่ง AI agent หลายตัวให้ช่วยกัน 2 agent ไล่ตรวจเว็บของมหาวิทยาลัยจำนวนมากพร้อมกัน 3 agent เจอเว็บที่ตั้งค่าไม่ดีและเจาะได้ ส่วนเว็บที่ล็อกแน่นหนาเจาะไม่เข้า 4 ดึงข้อมูลออกไป

แต่ AI agent ไม่ได้เก่งไปหมด

รายงานของ Acronis บอกด้วยว่า agent ทำพลาดบ่อยครับ

  • ระบบสแกนตัวหนึ่งชื่อ HalberdStrike รายงานช่องโหว่ร้ายแรงที่ไม่มีอยู่จริงหลายรายการ เช่น เจอพอร์ต (ช่องทางเชื่อมต่อเข้าเครื่อง) ที่ถูกกรองไว้แล้ว ก็ยังสรุปว่ามีช่องโหว่ รายงานระบุว่าผลระดับสูงและร้ายแรงของมัน เกินครึ่งเป็นผลบวกลวง (แจ้งว่ามีปัญหาทั้งที่ไม่มี) หรือจัดระดับผิด
  • agent บางตัว “ตัดสินใจเองว่าเป้าหมายอยู่นอกขอบเขต” แล้วเลิกทำไปเฉย ๆ โดยไม่ถามผู้โจมตี
  • โมเดล AI เชิงพาณิชย์บางตัวไม่ยอมทำตามคำสั่งโจมตี ผู้โจมตีเลยต้องหันไปใช้โมเดลที่ถอดข้อจำกัดออก ซึ่งแม่นน้อยกว่า
  • ที่สำคัญ รายงานสรุปว่าถ้าระบบตั้งค่าไว้ดี agent ทำอะไรได้น้อยลงมาก และเจาะไม่ได้ตรงที่มีการยืนยันตัวตน (ต้องล็อกอินก่อน) หรือกรองพอร์ตไว้ถูกต้อง

ผมอ่านแล้วคิดว่า เรื่องนี้ไม่ใช่ “AI เก่งจนป้องกันไม่ได้” แต่เป็น “คนร้ายสแกนได้เป็นร้อยเป้าหมายพร้อมกัน” จุดอ่อนเล็ก ๆ ที่เคยไม่มีใครสนใจ ก็เลยถูกเจอได้ง่ายขึ้นมาก

รายงานเองก็พูดทำนองเดียวกันว่า การที่ไม่มีใครรู้จักเรา ช่วยป้องกันไม่ได้อีกต่อไปแล้วครับ

องค์กรและเว็บขนาดเล็กควรทำอะไร

สิ่งที่ ThaiCERT แนะนำ 1 ตรวจเว็บและบริการที่เปิดสู่อินเทอร์เน็ต โดยเฉพาะฐานข้อมูลและเว็บแอป ดูความเสี่ยง SQL Injection 2 อัปเดตหรือแพตช์ซอฟต์แวร์ที่มีช่องโหว่ 3 จำกัดสิทธิ์การเข้าถึงฐานข้อมูล 4 ปิดหน้าจัดการระบบที่ไม่จำเป็น 5 ดูล็อกว่ามีคำขอแปลกหรือดึงข้อมูลก้อนใหญ่ไหม ถ้าพบการเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาต เปลี่ยนรหัสผ่านที่เกี่ยวข้อง

คำแนะนำข้างล่างเป็นของ ThaiCERT ตามประกาศ ผมแค่เรียบเรียงให้อ่านง่ายขึ้นครับ

  • ตรวจเว็บและบริการที่เปิดสู่อินเทอร์เน็ต โดยเฉพาะฐานข้อมูลและเว็บแอป ว่ามีความเสี่ยง SQL Injection หรือไม่
  • อัปเดตหรือแพตช์ (ลงตัวแก้ช่องโหว่) ซอฟต์แวร์ที่มีช่องโหว่
  • จำกัดสิทธิ์ การเข้าถึงฐานข้อมูล ให้เข้าได้เท่าที่จำเป็น
  • ปิดหน้าจัดการระบบ (admin) ที่ไม่ได้ใช้ อย่าเปิดทิ้งไว้ให้ใครก็เห็น
  • ดูล็อก (บันทึกการใช้งานของระบบ) ว่ามีคำขอแปลก ๆ หรือการดึงข้อมูลก้อนใหญ่หรือไม่
  • ตรวจค่า IoC (ร่องรอยการโจมตี เช่น IP) ที่ Acronis เผยแพร่
  • ถ้าพบว่ามีคนเข้าโดยไม่ได้รับอนุญาต ประเมินความเสียหาย เปลี่ยนรหัสผ่านที่เกี่ยวข้อง และทำตามขั้นตอนรับมือเหตุการณ์ขององค์กร

แล้วคนทั่วไปต้องทำอะไร

ข่าวนี้เป็นเรื่องของเว็บและระบบขององค์กร ตัวประกาศไม่ได้แนะนำอะไรสำหรับคนทั่วไปโดยตรง และไม่ได้พูดถึงการเปิด MFA (ล็อกอินสองชั้น เช่น ใส่รหัสผ่านแล้วต้องใส่รหัสจากมือถืออีกที) ผมจึงไม่ใส่เป็นคำแนะนำของแหล่งข่าวครับ

ส่วนนี้เป็นความเห็นของผมเอง ถ้าเราเป็นนักศึกษาหรือใช้บริการของมหาวิทยาลัย

  • ติดตามประกาศของมหาวิทยาลัยตัวเองไว้
  • ระวังข้อความหรืออีเมลแปลก ๆ ที่อ้างว่ามาจากมหาวิทยาลัย เพราะข้อมูลที่หลุดอาจถูกเอาไปใช้หลอกต่อได้
  • รหัสผ่านที่ใช้ซ้ำหลายเว็บ ก็ควรแยกกันไว้เหมือนเดิมครับ

ในหน้าที่ผมอ่าน ผมไม่เห็นชื่อมหาวิทยาลัยไทยที่ถูกดึงข้อมูล จึงไม่ระบุชื่อ และไม่ขอเดาครับ

แหล่งข้อมูล

ที่มาของภาพ

  • การ์ตูนตัวอย่างเคสและภาพคำแนะนำ: ภาพประกอบจาก DOJOJIN.TECH เรื่องในการ์ตูนเป็นเรื่องสมมติ ไม่ใช่เหตุการณ์ของมหาวิทยาลัยใดโดยเฉพาะ
  • ภาพปก: ภาพประกอบจาก DOJOJIN.TECH
ที่มา: ThaiCERT และ Acronis Threat Research Unit · เรียบเรียงโดย DOJOJIN.TECH