
เกิดอะไรขึ้น
MongoDB ประกาศช่องโหว่ CVE-2026-118383 เมื่อ 10 พฤศจิกายน 2569 ตามเวลาสหรัฐฯ (11 พ.ย. ตามเวลาไทย) ครับ ใจความคือ ผู้โจมตีไม่ต้องล็อกอินก็ทำให้ server ล่มได้
ชื่อทางการยาวหน่อย คือ “Pre-authentication use-after-free in MongoDB Server replica set primary catch-up” ขอแปลทีละคำครับ
replica set คือการรันฐานข้อมูลหลายเครื่องไว้กันล่ม เช่น 3 เครื่อง เครื่องหนึ่งเป็น primary คอยรับงานเขียนข้อมูล อีกสองเครื่องเป็น secondary คอยก๊อปข้อมูลตาม ถ้า primary ล่ม ระบบจะเลือกเครื่องอื่นขึ้นมาแทน เรียกว่า failover
primary ตัวใหม่ต้องตามข้อมูลให้ทันก่อน ช่วงนี้เรียกว่า catch-up ปัญหาอยู่ตอนจบขั้นตอนนี้ครับ มีโค้ดที่หยิบหน่วยความจำกลับมาใช้ทั้งที่คืนระบบไปแล้ว อาการนี้เรียกว่า use-after-free ผลคือ server ล่ม และ MongoDB บอกว่า “ในบางเงื่อนไข” อาจถึงขั้นรันโค้ดในโพรเซสของ server ได้ด้วย

คะแนนความรุนแรง CVSS v4.0 ได้ 9.5 (ระดับ Critical) ส่วน CVSS v3.1 ได้ 9.0 ครับ
แต่ MongoDB ให้ความซับซ้อนในการโจมตีเป็น “สูง” (AC:H) แปลว่าไม่ใช่ใครก็ทำได้ง่าย ๆ ต้องจังหวะพอดีกับตอนเปลี่ยน primary
ทีมของ MongoDB เป็นคนเจอช่องโหว่นี้เอง และบอกว่า “ไม่ทราบว่ามีความพยายามโจมตี” ฝั่ง CISA (หน่วยงานความปลอดภัยไซเบอร์ของสหรัฐฯ) ก็เช่นกัน ณ ตอนที่ประเมิน CISA ยังไม่พบการโจมตีจริง (SSVC exploitation: none)
ใครโดนบ้าง
บันทึก CVE ระบุว่าโดนทุกเครื่องที่เป็นสมาชิกของ replica set ครับ รวมถึงสมาชิกใน shard และ config server ของ sharded cluster (ระบบที่แบ่งข้อมูลกระจายไปหลายกลุ่มเครื่อง) ด้วย
รุ่นที่แก้แล้ว
MongoDB ออกรุ่นแก้ให้ทุกสาขาที่ยังซัพพอร์ตครับ ถ้ารุ่นที่ใช้อยู่ต่ำกว่าเลขด้านล่าง ต้องอัปเดต
รายชื่อรุ่นมาจากบันทึก CVE และ Jira SERVER-138119 ส่วนวิธีแก้คือให้ใช้ readConcern afterOpTime ได้เฉพาะ system user
Jira ระบุว่ารุ่น 9.1.0-rc0 ก็มีการแก้ไว้เหมือนกันครับ
โจมตีอย่างไร (เล่าแค่แนวคิด)
Datadog Security Labs เขียนบทความเมื่อ 11 พ.ย. 2569 ว่าจำลองให้ล่มได้จริงบน MongoDB 8.0.34 ครับ
หลักการคือส่งคำสั่ง ping แบบไม่ล็อกอินไปค้างไว้ แล้วรอจังหวะ failover (ในการทดลอง ทีมวิจัยเป็นคนสั่ง failover เอง) พอ secondary ตัวนั้นขึ้นเป็น primary ขั้นตอนเก็บกวาดหลัง catch-up ทำงานซ้ำสองรอบ แล้ว server ก็ล่มที่ฟังก์ชัน CatchupState::abort_inlock() ThaiCERT ก็อธิบายไว้แนวเดียวกัน
มีสองเรื่องที่ควรรู้ครับ เรื่องแรก ping เป็นคำสั่งที่ server รับก่อนล็อกอิน เปิด authentication ไว้ก็กันเรื่องนี้ไม่ได้ เรื่องที่สอง Datadog ทำให้ล่มได้อย่างเดียว ไม่ได้สาธิตการรันโค้ด
ต้องทำอะไร
- อัปเดตให้ครบทุกสมาชิกลงรุ่นที่แก้แล้วให้ครบทุกเครื่องใน replica set รวมสมาชิกของ shard และ config server ตามที่ ThaiCERT แนะนำ ถ้าอัปเดตแค่เครื่องเดียว เครื่องที่ยังเก่าก็ยังเสี่ยงอยู่
- ผู้ใช้ Atlas ตรวจ maintenanceMongoDB อัปเกรดให้อัตโนมัติ แต่ถ้าเคยเลื่อน maintenance ไว้ ให้อัปเกรดเร็วขึ้น
- จำกัดการเข้าถึงทางเครือข่ายอย่าเปิดพอร์ต MongoDB (ปกติ 27017) ให้อินเทอร์เน็ตเข้าได้ ให้เฉพาะเครื่องแอปที่จำเป็น Datadog บอกว่านี่เป็นวิธีเดียวที่ใช้ระหว่างรอ และช่วยลดความเสี่ยงเท่านั้น ไม่ได้แก้ปัญหา
- ดู log ว่ามีร่องรอยไหมThaiCERT ให้ดูสามอย่าง คือ slow query log ID 51803, รายการ “primary catch-up” ID 21363 สองรายการติดกัน และ fatal signal ที่ชี้ไป
CatchupState::abort_inlock()
ในไทยเป็นอย่างไร
ThaiCERT ออกประกาศเตือนเมื่อ 14 พ.ย. 2569 แนะนำให้อัปเดตทุกสมาชิก จำกัดการเข้าถึงทางเครือข่าย และเฝ้าดู log
ผมยังไม่เจอรายงานว่ามีหน่วยงานหรือบริษัทไทยโดนครับ ช่องโหว่นี้ยังไม่อยู่ในรายการ KEV ของ CISA (รายชื่อช่องโหว่ที่ถูกใช้โจมตีจริงแล้ว) และยังไม่พบโค้ดโจมตีที่เผยแพร่ออกมา ที่มีคือบทความของ Datadog ซึ่งจำลองให้ล่มเท่านั้น
ข้อควรรู้เพิ่มเติม
ผมว่าเรื่องนี้ไม่ต้องตกใจครับ MongoDB เจอเอง ออกรุ่นแก้มาพร้อมประกาศ และการโจมตีก็ทำได้ยาก
แต่ก็ไม่ควรรอนาน ถ้า primary ล่มซ้ำ ๆ แอปที่พึ่งฐานข้อมูลก็สะดุดตามไปด้วย ผมว่าลงแพตช์ในรอบ maintenance ที่ใกล้ที่สุดดีกว่า
บันทึก CVE อัปเดตล่าสุดเมื่อ 13 พ.ย. 2569 ก่อนลงแพตช์ เปิดหน้าประกาศของ MongoDB เช็กเลขรุ่นอีกรอบนะครับ
แหล่งข้อมูล
- MongoDB (ประกาศบนเว็บบอร์ด 10 พ.ย. 2569): mongodb.com
- CVE.org (บันทึก CVE-2026-118383): cve.org
- MongoDB Jira SERVER-138119 (รายการแก้โค้ดและรุ่นที่แก้): jira.mongodb.org
- Datadog Security Labs (11 พ.ย. 2569): securitylabs.datadoghq.com
- ThaiCERT (14 พ.ย. 2569): thaicert.or.th
ที่มาของภาพ
- ภาพในเนื้อข่าว: ภาพประกอบจาก DOJOJIN.TECH ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริง
- ภาพปก: ภาพประกอบจาก DOJOJIN.TECH
ภาพใช้ประกอบข่าว (editorial use) ลิขสิทธิ์เป็นของเจ้าของภาพตามที่ระบุ


